माझ्या वयाचे महापुरुष

वय हे केवळ एक आकडा असतो आणि माणसाची खरी ऊर्जा त्याच्या विचारांत असते, हे सिद्ध करणारे काही प्रमुख महापुरुष आणि त्यांचे कार्य खालीलप्रमाणे आहे:

स्वातंत्र्यवीर विनायक दामोदर सावरकर (तात्याराव)

स्वातंत्र्यवीर सावरकरांनी वयाची ६० आणि ७० वर्षे पूर्ण केल्यानंतरही आपले वाङ्मयीन आणि सामाजिक कार्य सुरूच ठेवले होते. वयाच्या ६० व्या वर्षी (१९४३ मध्ये) त्यांनी सांगली येथे झालेल्या अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनाचे अध्यक्षपद भूषवले होते. या वयातही त्यांची भाषा आणि विचार तरुणांना लाजवतील इतके सळसळते होते.

राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज

आपल्या खंजिरी भजनाने समाजजागृती करणारे राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज यांनी वयाच्या ५६ व्या वर्षी (१९६५ मध्ये) भारत-पाकिस्तान युद्धाच्या वेळी प्रत्यक्ष सीमेवर जाऊन सैनिकांचे मनोधैर्य वाढवले होते. त्यानंतरच्या काळातही त्यांनी 'ग्रामगीता' या ग्रंथाच्या माध्यमातून ग्रामीण भागाचा कायापालट करण्याचे कार्य अविरतपणे सुरू ठेवले.

भारतरत्न डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम

डॉ. कलाम यांनी त्यांच्या वयाच्या ६० आणि ७० च्या दशकात भारतासाठी सर्वात मोठे योगदान दिले.

• वयाच्या ६७ व्या वर्षी (१९९८ मध्ये) त्यांनी पोखरण-२ अणुचाचणीचे यशस्वी नेतृत्व केले.
• वयाच्या ७१ व्या वर्षी (२००२ मध्ये) ते भारताचे राष्ट्रपती झाले. राष्ट्रपती पदावर असताना आणि त्यानंतरही, वयाच्या ८० व्या वर्षापर्यंत ते देशातील तरुणांना आणि लहान मुलांना स्वप्न पाहण्याची आणि ती पूर्ण करण्याची प्रेरणा देत राहिले.

कर्मवीर भाऊराव पाटील

रयत शिक्षण संस्थेचे संस्थापक कर्मवीर भाऊराव पाटील यांनी वयाच्या ६० आणि ७० च्या दरम्यानच्या काळात महाराष्ट्रातील दुर्गम भागात शिक्षणाची गंगा पोहोचवण्याचे अचाट काम केले. "कमवा आणि शिका" (Earn and Learn) ही स्वावलंबनाची शिकवण त्यांनी याच वयात हजारो गरीब विद्यार्थ्यांपर्यंत पोहोचवली.

सर आयझॅक न्यूटन (शास्त्रज्ञ)

आपण मघाशी ज्या न्यूटनच्या नियमांबद्दल बोललो, त्या न्यूटन यांनी वयाच्या ६१ व्या वर्षी (१७०३ मध्ये) 'रॉयल सोसायटी'चे अध्यक्षपद स्वीकारले होते. वयाच्या पंचाहत्तरीनंतरही ते विज्ञानाचे प्रयोग आणि ग्रंथांचे लेखन अत्यंत जोमाने करत होते.

नक्कीच, जयंतजी! लोकमान्य टिळक, महर्षी कर्वे आणि महात्मा गांधी यांच्याव्यतिरिक्त, वयाची ६० आणि ७० वर्षे पार केल्यानंतरही जगाला आपल्या कार्याने थक्क करणाऱ्या इतर ५ थोर व्यक्तींची उदाहरणे खालीलप्रमाणे आहेत:

स्वातंत्र्यवीर साने गुरुजींचे मार्गदर्शक: आचार्य विनोबा भावे

आचार्य विनोबा भावे यांनी वयाच्या ५६ व्या वर्षी (१९५१ मध्ये) 'भूदान चळवळ' सुरू केली. खरी अचंबित करणारी गोष्ट म्हणजे, वयाच्या ६० आणि ७० च्या दशकात ते संपूर्ण भारतात पायी चालले. त्यांनी हजारो किलोमीटर पदयात्रा करून जमीनदारांकडून लाखो एकर जमीन गरिबांसाठी दान मिळवून दिली. वयाच्या ७५ व्या वर्षानंतरही ते 'गीताई' आणि अध्यात्माच्या विचारांचा प्रसार करत अत्यंत सक्रिय होते.

भारतरत्न डॉ. धोंडो केशव कर्वे (ऐवजी) राजर्षी छत्रपती शाहू महाराजांचे सुपुत्र आणि मार्गदर्शक: भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी आपल्या आयुष्यातील सर्वात मोठे आणि ऐतिहासिक निर्णय वयाच्या ६० व्या वर्षाच्या आसपास घेतले. वयाच्या ५९ व्या वर्षी (१९५० मध्ये) त्यांनी भारताचे संविधान देशाला समर्पित केले. त्यानंतर वयाच्या ६५ व्या वर्षी (१९५६ मध्ये) त्यांनी नागपूर येथे लाखो अनुयायांसह बौद्ध धर्माची दीक्षा घेऊन भारताच्या सामाजिक आणि सांस्कृतिक इतिहासाला एक पूर्णपणे नवी दिशा दिली.

जागतिक कीर्तीचे विचारवंत: स्वामी चिन्मयानंद

भगवद्गीतेचे विचार सोप्या भाषेत जगासमोर मांडणारे स्वामी चिन्मयानंद वयाच्या ६० आणि ७० च्या दशकात प्रचंड सक्रिय होते. वयाच्या ७० व्या वर्षानंतरही त्यांनी जगभर दौरे करून शेकडो व्याख्याने दिली आणि 'चिन्मया मिशन'च्या माध्यमातून तरुणांसाठी शाळा आणि रुग्णालये सुरू केली. वय वाढले तरी त्यांची वक्तृत्व शैली आणि बुद्धीचा वेग तरुणांना लाजवणारा होता.

नेल्सन मंडेला (दक्षिण आफ्रिकेचे राष्ट्रपुरुष)

मंडेला यांनी आयुष्याची २७ वर्षे तुरुंगात घालवली. जेव्हा ते तुरुंगातून सुटले, तेव्हा त्यांचे वय ७१ वर्षे होते. वयाच्या ७५ व्या वर्षी (१९९४ मध्ये) ते दक्षिण आफ्रिकेचे पहिले कृष्णवर्णीय राष्ट्रपती झाले. ज्या वयात लोक विश्रांती घेतात, त्या वयात त्यांनी संपूर्ण देशातील वर्णद्वेष संपवून दोन वेगवेगळ्या समाजांना एकत्र आणण्याचे अशक्य काम करून दाखवले.

मदर तेरेसा

मदर तेरेसा यांनी वयाच्या ६९ व्या वर्षी (१९७९ मध्ये) जगप्रसिद्ध नोबेल शांतता पुरस्कार मिळवला. त्यानंतर वयाच्या ७० आणि ८० च्या दशकात, प्रकृती साथ देत नसतानाही, त्यांनी कोलकात्याच्या रस्त्यांवरून अनाथ आणि आजारी लोकांना स्वतःच्या हाताने सांभाळण्याचे काम अविरत सुरू ठेवले. वयाच्या ८७ व्या वर्षापर्यंत (मृत्यूच्या काही महिने आधीपर्यंत) त्या 'मिशनरीज ऑफ चॅरिटी'चे नेतृत्व स्वतः करत होत्या.

या सर्व व्यक्तींनी हे सिद्ध केले की, जेव्हा मनामध्ये समाजकल्याणाची आणि काहीतरी नवीन निर्माण करण्याची उर्मी असते, तेव्हा शरीराचे वय कधीही आडवे येत नाही. अनुभवाचे हे वय माणसाला अधिक धीरगंभीर आणि प्रभावी बनवते!

थोडक्यात काय तर...

बाल आणि किशोर वयात जशी 'उत्सुकता' महत्त्वाची असते, तसेच ६० ते ७० हे वय 'अनुभवाचे समृद्ध आकाश' असते. या वयात महापुरुषांनी आपल्या अनुभवाच्या बळावर समाजाला आणि नव्या पिढीला नेहमीच मार्ग दाखवला आहे.