दोन किंवा अधिक शब्द एकत्र येऊन जो नवीन जोडशब्द तयार होतो, त्याला 'समास' म्हणतात.
समासाचा प्रकार | वैशिष्ट्य (कोणते पद महत्त्वाचे?) | प्रमुख उदाहरणे |
१. अव्ययीभाव समास | पहिले पद महत्त्वाचे (प्रामुख्याने उपसर्गाचा वापर) | आजन्म (जन्मापासून), प्रतिदिन (प्रत्येक दिवशी), यथाशक्ती |
२. तत्पुरुष समास | दुसरे पद महत्त्वाचे (विभक्ती प्रत्ययांचा लोप) | राजपुत्र (राजाचा पुत्र), तोंडपाठ (तोंडाने पाठ), सुखप्राप्त |
३. द्वंद्व समास | दोन्ही पदे सारखीच महत्त्वाची (आणि / किंवा चा वापर) | आई-बाप, पाप-पुण्य (पाप किंवा पुण्य), चहा-पाणी |
४. बहुव्रीही समास | दोन्ही पदे महत्त्वाची नसून तिसऱ्याच पदाचा बोध होतो | नीलकंठ (ज्याचा कंठ निळा आहे असा - शिव), गजानन, लंबोदर |
