रामरक्षा स्तोत्र
हे संपूर्ण भारतात आणि विशेषतः महाराष्ट्रात सर्वाधिक लोकप्रिय असणारे स्तोत्र आहे. याची रचना बुधकौशिक ऋषींनी केली आहे.
- अध्यात्मिक महत्त्व: नावाप्रमाणेच हे स्तोत्र पठण करणाऱ्याचे सर्व संकटांपासून 'रक्षण' करते. प्रभू श्रीचंद्रांच्या पराक्रमाचे आणि रूपाचे वर्णन यात आहे.
- फायदा: बुद्धी तीक्ष्ण होते, भीती नष्ट होते आणि आत्मविश्वास वाढतो. विशेषतः लहान मुलांकडून हे स्तोत्र म्हणून घेण्याची महाराष्ट्रात मोठी परंपरा आहे.
श्रीगणेशायनम: ।
अस्य श्रीरामरक्षास्तोत्रमन्त्रस्य ।
बुधकौशिक ऋषि: ।
श्रीसीतारामचंद्रोदेवता ।
अनुष्टुप् छन्द: ।
सीता शक्ति: ।
श्रीमद्हनुमान् कीलकम् ।
श्रीसीतारामचंद्रप्रीत्यर्थे जपे विनियोग: ॥
॥ अथ ध्यानम् ॥
ध्यायेदाजानुबाहुं धृतशरधनुषं बद्धपद्मासनस्थं । पीतं वासोवसानं नवकमलदलस्पर्धिनेत्रं प्रसन्नम् ॥
वामाङ्कारूढ-सीता-मुखकमल-मिलल्लोचनं नीरदाभं । नानालङ्कारदीप्तं दधतमुरुजटामण्डनं रामचंद्रम् ॥
॥ इति ध्यानम् ॥
चरितं रघुनाथस्य शतकोटिप्रविस्तरम् । एकैकमक्षरं पुंसां महापातकनाशनम् ॥१॥
ध्यात्वा नीलोत्पलश्यामं रामं राजीवलोचनम् । जानकीलक्ष्मणोपेतं जटामुकुटमण्डितम् ॥२॥
सासितूणधनुर्बाणपाणिं नक्तं चरान्तकम् । स्वलीलया जगत्त्रातुमाविर्भूतमजं विभुम् ॥३॥
रामरक्षां पठेत्प्राज्ञ: पापघ्नीं सर्वकामदाम् । शिरो मे राघव: पातु भालं दशरथात्मज: ॥४॥
कौसल्येयो दृशौ पातु विश्वामित्रप्रिय: श्रुती । घ्राणं पातु मखत्राता मुखं सौमित्रिवत्सल: ॥५॥
जिव्हां विद्यानिधि: पातु कण्ठं भरतवंदित: । स्कन्धौ दिव्यायुध: पातु भुजौ भग्नेशकार्मुक: ॥६॥
करौ सीतापति: पातु हृदयं जामदग्न्यजित् । मध्यं पातु खरध्वंसी नाभिं जाम्बवदाश्रय: ॥७॥
सुग्रीवेश: कटी पातु सक्थिनी हनुमत्प्रभु: । ऊरू रघुत्तम: पातु रक्ष:कुलविनाशकृत् ॥८॥
जानुनी सेतुकृत्पातु जङ्घे दशमुखान्तक: । पादौ बिभीषणश्रीद: पातु रामोSखिलं वपु: ॥९॥
एतां रामबलोपेतां रक्षां य: सुकृती पठॆत् । स चिरायु: सुखी पुत्री विजयी विनयी भवेत् ॥१०॥
पातालभूतलव्योम चारिणश्छद्मचारिण: । न द्र्ष्टुमपि शक्तास्ते रक्षितं रामनामभि: ॥११॥
रामेति रामभद्रेति रामचंद्रेति वा स्मरन् । नरो न लिप्यते पापै भुक्तिं मुक्तिं च विन्दति ॥१२॥
जगज्जेत्रैकमन्त्रेण रामनाम्नाभिरक्षितम् । य: कण्ठे धारयेत्तस्य करस्था: सर्वसिद्धय: ॥१३॥
वज्रपंजरनामेदं यो रामकवचं स्मरेत् । अव्याहताज्ञ: सर्वत्र लभते जयमंगलम् ॥१४॥
आदिष्टवान् यथा स्वप्ने रामरक्षामिमां हर: । तथा लिखितवान् प्रात: प्रबुद्धो बुधकौशिक: ॥१५॥
आराम: कल्पवृक्षाणां विराम: सकलापदाम् । अभिरामस्त्रिलोकानां राम: श्रीमान् स न: प्रभु: ॥१६॥
तरुणौ रूपसंपन्नौ सुकुमारौ महाबलौ । पुण्डरीकविशालाक्षौ चीरकृष्णाजिनाम्बरौ ॥१७॥
फलमूलशिनौ दान्तौ तापसौ ब्रह्मचारिणौ । पुत्रौ दशरथस्यैतौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥१८॥
शरण्यौ सर्वसत्वानां श्रेष्ठौ सर्वधनुष्मताम् । रक्ष:कुलनिहन्तारौ त्रायेतां नो रघुत्तमौ ॥१९॥
आत्तसज्जधनुषा विषुस्पृशा वक्षया शुगनिषङ्ग सङिगनौ । रक्षणाय मम रामलक्ष्मणावग्रत: पथि सदैव गच्छताम् ॥२०॥
संनद्ध: कवची खड्गी चापबाणधरो युवा । गच्छन् मनोरथोSस्माकं राम: पातु सलक्ष्मण: ॥२१॥
रामो दाशरथि: शूरो लक्ष्मणानुचरो बली । काकुत्स्थ: पुरुष: पूर्ण: कौसल्येयो रघुत्तम: ॥२२॥
वेदान्तवेद्यो यज्ञेश: पुराणपुरुषोत्तम: । जानकीवल्लभ: श्रीमानप्रमेयपराक्रम: ॥२३॥
इत्येतानि जपेन्नित्यं मद्भक्त: श्रद्धयान्वित: । अश्वमेधाधिकं पुण्यं संप्राप्नोति न संशय: ॥२४॥
रामं दूर्वादलश्यामं पद्माक्षं पीतवाससम् । स्तुवन्ति नामभिर्दिव्यैर्न ते संसारिणो नर: ॥२५॥
रामं लक्ष्मण-पूर्वजं रघुवरं सीतापतिं सुंदरम् । काकुत्स्थं करुणार्णवं गुणनिधिं विप्रप्रियं धार्मिकम् ।
राजेन्द्रं सत्यसंधं दशरथनयं श्यामलं शान्तमूर्तिम् । वन्दे लोकभिरामं रघुकुलतिलकं राघवं रावणारिम् ॥२६॥
रामाय रामभद्राय रामचंद्राय वेधसे । रघुनाथाय नाथाय सीताया: पतये नम: ॥२७॥
श्रीराम राम रघुनन्दन राम राम । श्रीराम राम भरताग्रज राम राम ।
श्रीराम राम रणकर्कश राम राम । श्रीराम राम शरणं भव राम राम ॥२८॥
श्रीरामचन्द्रचरणौ मनसा स्मरामि । श्रीरामचन्द्रचरणौ वचसा गृणामि ।
श्रीरामचन्द्रचरणौ शिरसा नमामि । श्रीरामचन्द्रचरणौ शरणं प्रपद्ये ॥२९॥
माता रामो मत्पिता रामचन्द्र: । स्वामी रामो मत्सखा रामचन्द्र: ।
सर्वस्वं मे रामचन्द्रो दयालुर् । नान्यं जाने नैव जाने न जाने ॥३०॥
दक्षिणे लक्ष्मणो यस्य वामे च जनकात्मजा । पुरतो मारुतिर्यस्य तं वन्दे रघुनंदनम् ॥३१॥
लोकाभिरामं रणरङ्गधीरं राजीवनेत्रं रघुवंशनाथम् । कारुण्यरूपं करुणाकरन्तं श्रीरामचन्द्रं शरणं प्रपद्ये ॥३२॥
मनोजवं मारुततुल्यवेगं जितेन्द्रियं बुद्धिमतां वरिष्ठम् । वातात्मजं वानरयूथमुख्यं श्रीरामदूतं शरणं प्रपद्ये ॥३३॥
कूजन्तं राम-रामेति मधुरं मधुराक्षरम् । आरुह्य कविताशाखां वन्दे वाल्मीकिकोकिलम् ॥३४॥
आपदामपहर्तारं दातारं सर्वसंपदाम् । लोकाभिरामं श्रीरामं भूयो भूयो नमाम्यहम् ॥३५॥
भर्जनं भवबीजानामर्जनं सुखसंपदाम् । तर्जनं यमदूतानां रामरामेति गर्जनम् ॥३६॥
रामो राजमणि: सदा विजयते रामं रमेशं भजे । रामेणाभिहता निशाचरचमू रामाय तस्मै नम: ।
रामान्नास्ति परायणं परतरं रामस्य दासोऽस्म्यहम् । रामे चित्तलय: सदा भवतु मे भो राम मामुद्धर ॥३७॥
राम रामेति रामेति रमे रामे मनोरमे । सहस्रनाम तत्तुल्यं रामनाम वरानने ॥३८॥
इति श्रीबुधकौशिकविरचितं श्रीरामरक्षास्तोत्रं संपूर्णम् ॥
॥ श्री सीतारामचंद्रार्पणमस्तु ॥
'शिकूया मराठी' वेबसाईटच्या 'प्रमुख स्तोत्र' या पाठांतर्गत 'श्री रामरक्षा स्तोत्र' हा भाग जोडताना, त्याचा शुद्ध आणि सोपा मराठी अर्थ देणे वाचकांसाठी अत्यंत उपकारक ठरेल.
रामरक्षा स्तोत्राचे वैशिष्ट्य असे आहे की, यातील श्लोक क्र. ४ ते ९ हे 'न्यास' (कवच) आहेत, ज्यामध्ये प्रभू रामचंद्रांकडे आपल्या शरीराच्या प्रत्येक अवयवाचे रक्षण करण्याची प्रार्थना केली आहे.
वेबसाईटच्या स्वरूपाचा विचार करून या संपूर्ण स्तोत्राचा अत्यंत सोपा, प्रवाही आणि भावपूर्ण मराठी अर्थ खालीलप्रमाणे दिला आहे:
🛡️ श्री रामरक्षा स्तोत्र (मूळ श्लोक आणि सविस्तर मराठी अर्थ)
स्तोत्राची पार्श्वभूमी: या स्तोत्राचे ऋषी 'बुधकौशिक' आहेत. असे मानले जाते की, भगवान शिव (शंकर) यांनी बुधकौशिक ऋषींच्या स्वप्नात येऊन त्यांना हे स्तोत्र सांगितले आणि सकाळी जागे झाल्यावर त्यांनी ते जसेच्या तसे लिहून काढले.
🌟 प्रारंभ आणि संकल्प (विनियोग)
- श्लोक: श्रीगणेशायनम: । अस्य श्रीरामरक्षास्तोत्रमन्त्रस्य । बुधकौशिक ऋषि: । श्रीसीतारामचंद्रोदेवता । अनुष्टुप् छन्द: । सीता शक्ति: । श्रीमद्हनुमान् कीलकम् । श्रीसीतारामचंद्रप्रीत्यर्थे जपे विनियोग: ॥
- मराठी अर्थ: मी श्रीगणेशाला नमन करतो. या श्रीरामरक्षास्तोत्र मंत्राचे ऋषी 'बुधकौशिक' आहेत, देवता 'श्रीसीतारामचंद्र' आहेत, छंद 'अनुष्टुप्' आहे, ताकद (शक्ती) 'सीता माता' आहे, आणि या मंत्राचा कणा (कीलक) 'श्रीमद् हनुमान' आहेत. श्रीसीतारामचंद्रांची कृपा प्राप्त करण्यासाठी या स्तोत्राचा जप केला जात आहे.
🧘 श्रीरामाचे ध्यान (ध्यानम्)
- श्लोक: ध्यायेदाजानुबाहुं धृतशरधनुषं बद्धपद्मासनस्थं । पीतं वासोवसानं नवकमलदलस्पर्धिनेत्रं प्रसन्नम् ॥ वामाङ्कारूढ-सीता-मुखकमल-मिलल्लोचनं नीरदाभं । नानालङ्कारदीप्तं दधतमुरुजटामण्डनं रामचंद्रम् ॥
- मराठी अर्थ: आपण अशा श्रीरामाचे ध्यान करावे, ज्यांचे हात गुडघ्यापर्यंत लांब (आजानुबाहु) आहेत, ज्यांनी हातामध्ये धनुष्य-बाण धारण केले आहे, जे पद्मासनात बसले आहेत, ज्यांनी पिवळे वस्त्र (पीतांबर) परिधान केले आहे, ज्यांचे डोळे नुकत्याच उमललेल्या कमळासारखे सुंदर असून चेहरा प्रसन्न आहे. ज्यांच्या डाव्या मांडीवर बसलेल्या सीता मातेच्या मुखकमलाकडे त्यांचे डोळे लागलेले आहेत, ज्यांची कांती मेघासारखी (शामल) आहे आणि जे विविध अलंकारांनी व जटांनी सुशोभित आहेत.
📖 स्तोत्र माहात्म्य (श्लोक १ ते ३)
- श्लोक १: चरितं रघुनाथस्य शतकोटिप्रविस्तरम् । एकैकमक्षरं पुंसां महापातकनाशनम् ॥
- मराठी अर्थ: प्रभू श्रीरामाचे चरित्र शंभर कोटी श्लोकांइतके अथांग आणि विस्तीर्ण आहे. या चरित्रातील एक-एक अक्षर माणसाची मोठी महापापे नष्ट करण्याची ताकद ठेवते.
- श्लोक २-३: ध्यात्वा नीलोत्पलश्यामं रामं राजीवलोचनम् । जानकीलक्ष्मणोपेतं जटामुकुटमण्डितम् ॥ सासितूणधनुर्बाणपाणिं नक्तं चरान्तकम् । स्वलीलया जगत्त्रातुमाविर्भूतमजं विभुम् ॥
- मराठी अर्थ: निळ्या कमळासारखे श्यामल वर्ण असणारे, कमळासारखे डोळे असणारे, डोक्यावर जटांचा मुकुट असणारे आणि माता जानकी व बंधू लक्ष्मणासह असणारे श्रीराम; ज्यांच्या हातामध्ये धनुष्य, बाण, तलवार आणि पाठीवर बाणांचा भाता (तणूस) आहे; जे राक्षसांचा (निशाचरांचा) अंत करणारे आहेत; आणि ज्यांनी या संपूर्ण जगाचे रक्षण करण्यासाठी केवळ आपल्या लीलेने अवतार घेतला आहे, अशा अजन्मा आणि सर्वव्यापी रामाचे ध्यान करून...
🛡️ राम कवच: शरीराच्या अवयवांचे रक्षण (श्लोक ४ ते ९)
- श्लोक ४: रामरक्षां पठेत्प्राज्ञ: पापघ्नीं सर्वकामदाम् । शिरो मे राघव: पातु भालं दशरथात्मज: ॥
- मराठी अर्थ: शहाण्या माणसाने सर्व पापे नष्ट करणाऱ्या आणि सर्व इच्छा पूर्ण करणाऱ्या 'रामरक्षेचे' पठण करावे. (आता शरीराचे रक्षण:) रघुकुलात जन्मलेले 'राघव' माझ्या डोक्याचे (शिर) रक्षण करोत आणि दशरथाचे पुत्र (दशरथात्मज) माझ्या कपाळाचे (भाल) रक्षण करोत.
- श्लोक ५: कौसल्येयो दृशौ पातु विश्वामित्रप्रिय: श्रुती । घ्राणं पातु मखत्राता मुखं सौमित्रिवत्सल: ॥
- मराठी अर्थ: कौसल्येचा पुत्र (श्रीराम) माझ्या डोळ्यांचे रक्षण करो, विश्वामित्रांचे लाडके श्रीराम माझ्या कानांचे (श्रुती) रक्षण करोत. यज्ञाचे रक्षण करणारे (मखत्राता) माझ्या नाकाचे (घ्राण) रक्षण करोत आणि लक्ष्मणावर प्रेम करणारे (सौमित्रिवत्सल) माझ्या मुखाचे रक्षण करोत.
- श्लोक ६: जिव्हां विद्यानिधि: पातु कण्ठं भरतवंदित: । स्कन्धौ दिव्यायुध: पातु भुजौ भग्नेशकार्मुक: ॥
- मराठी अर्थ: विद्येचा सागर असणारे श्रीराम माझ्या जिभेचे रक्षण करोत, भरताने वंदन केलेले श्रीराम माझ्या गळ्याचे (कण्ठ) रक्षण करोत. दिव्य शस्त्रे धारण करणारे माझ्या खांद्यांचे (स्कन्ध) रक्षण करोत आणि शिवाचे धनुष्य तोडणारे श्रीराम माझ्या बाहूंचे/हातांचे (भुजौ) रक्षण करोत.
- श्लोक ७: करौ सीतापति: पातु हृदयं जामदग्न्यजित् । मध्यं पातु खरध्वंसी नाभिं जाम्बवदाश्रय: ॥
- मराठी अर्थ: सीतामाता यांचे पती माझ्या हतांच्या पंजांचे (करौ) रक्षण करोत, परशुरामांना जिंकणारे (जामदग्न्यजित्) माझ्या हृदयाचे रक्षण करोत. खर नावाच्या राक्षसाचा वध करणारे माझ्या पोटाच्या/कमरेच्या मधल्या भागाचे रक्षण करोत आणि जांबवंताला आश्रय देणारे माझ्या नाभीचे (बेंबीचे) रक्षण करोत.
- श्लोक ८: सुग्रीवेश: कटी पातु सक्थिनी हनुमत्प्रभु: । ऊरू रघुत्तम: पातु रक्ष:कुलविनाशकृत् ॥
- मराठी अर्थ: सुग्रीवाचा स्वामी असणारे माझ्या कमरेचे (कटी) रक्षण करोत, हनुमंताचे प्रभू माझ्या मांडीच्या सांध्यांचे रक्षण करोत. राक्षसकुलाचा नाश करणारे आणि रघुकुलात श्रेष्ठ असणारे श्रीराम माझ्या मांड्यांचे (ऊरू) रक्षण करोत.
- श्लोक ९: जानुनी सेतुकृत्पातु जङ्घे दशमुखान्तक: । पादौ बिभीषणश्रीद: पातु रामोSखिलं वपु: ॥
- मराठी अर्थ: समुद्रावर सेतू (पूल) बांधणारे श्रीराम माझ्या गुडघ्यांचे (जानुनी) रक्षण करोत, रावणाचा (दशमुख) अंत करणारे माझ्या पिंडऱ्यांचे (जङ्घे) रक्षण करोत. बिभीषणाला लंकेचे ऐश्वर्य देणारे श्रीराम माझ्या पायांचे (पादौ) रक्षण करोत. अशा प्रकारे प्रभू श्रीराम माझ्या संपूर्ण शरीराचे (अखिलं वपु:) रक्षण करोत.
💎 रामरक्षेचे फलश्रुती/फायदे (श्लोक १० ते १५)
- श्लोक १०: एतां रामबलोपेतां रक्षां य: सुकृती पठॆत् । स चिरायु: सुखी पुत्री विजयी विनयी भवेत् ॥
- मराठी अर्थ: श्रीरामाच्या शक्तीने युक्त असणाऱ्या या रामकवचाचे (रक्षेचे) जो पुण्यवान माणूस पठण करतो, तो दीर्घायुषी (चिरायु), सुखी, पुत्रवान, सर्व क्षेत्रात विजयी आणि नम्र (विनयी) होतो.
- श्लोक ११: पातालभूतलव्योम चारिणश्छद्मचारिण: । न द्र्ष्टुमपि शक्तास्ते रक्षितं रामनामभि: ॥
- मराठी अर्थ: पाताल, पृथ्वी किंवा आकाशात फिरणाऱ्या वाईट शक्ती किंवा छळ करणाऱ्या गुप्त शक्ती, रामनामाचे कवच असणाऱ्या माणसाकडे वाईट नजरेने पाहूही शकत नाहीत.
- श्लोक १२: रामेति रामभद्रेति रामचंद्रेति वा स्मरन् । नरो न लिप्यते पापै भुक्तिं मुक्तिं च विन्दति ॥
- मराठी अर्थ: 'राम', 'रामभद्र' किंवा 'रामचंद्र' या नावांचे स्मरण करणारा माणूस कधीही पापांमध्ये अडकत नाही. त्याला या जगात सर्व सुखे (भुक्ति) मिळतात आणि शेवटी मोक्ष (मुक्ति) मिळतो.
- श्लोक १३: जगज्जेत्रैकमन्त्रेण रामनाम्नाभिरक्षितम् । य: कण्ठे धारयेत्तस्य करस्था: सर्वसिद्धय: ॥
- मराठी अर्थ: संपूर्ण जगाला जिंकणारा मंत्र असलेल्या या रामनामाचे कवच जो माणूस आपल्या कंठात (गळ्यात/मनात) धारण करतो, सर्व सिद्धी त्याच्या हातामध्ये (वश) असतात.
- श्लोक १४: वज्रपंजरनामेदं यो रामकवचं स्मरेत् । अव्याहताज्ञ: सर्वत्र लभते जयमंगलम् ॥
- मराठी अर्थ: 'वज्रपंजर' (वज्रासारखे मजबूत घर) नावाच्या या रामकवचाचे जो स्मरण करतो, त्याची आज्ञा कुठेही मोडली जात नाही आणि त्याला सर्वत्र विजय व मंगल प्राप्त होते.
- श्लोक १५: आदिष्टवान् यथा स्वप्ने रामरक्षामिमां हर: । तथा लिखितवान् प्रात: प्रबुद्धो बुधकौशिक: ॥
- मराठी अर्थ: रात्री स्वप्नात भगवान शिव (हर) यांनी ज्या प्रकारे ही रामरक्षा सांगितली, त्याचप्रमाणे सकाळी जागे झाल्यावर बुधकौशिक ऋषींनी ती जशीच्या तसे लिहून काढली.
🌸 श्रीरामाची स्तुती आणि प्रार्थना (श्लोक १६ ते २५)
- श्लोक १६: आराम: कल्पवृक्षाणां विराम: सकलापदाम् । अभिरामस्त्रिलोकानां राम: श्रीमान् स न: प्रभु: ॥
- मराठी अर्थ: जो सर्व कल्पवृक्षांची बाग आहे (सर्व इच्छा पूर्ण करणारा), जो सर्व संकटांना थांबवणारा (विराम देणारा) आहे, आणि जो तिन्ही लोकांमध्ये सर्वात सुंदर व प्रिय आहे, असा वैभवशाली श्रीराम आमचा स्वामी आहे.
- श्लोक १७-१८-१९: तरुणौ रूपसंपन्नौ सुकुमारौ महाबलौ... त्र्यायेतां नो रघुत्तमौ ॥
- मराठी अर्थ: जे तरुण, रूपवान, सुकुमार असूनही प्रचंड बलवान आहेत; ज्यांचे डोळे कमळासारखे मोठे आहेत, ज्यांनी वल्कले आणि हरणाची कातडी परिधान केली आहे; जे केवळ कंदमुळे व फळे खाऊन संयम राखणारे ब्रह्मचारी तपस्वी आहेत; असे राजा दशरथाचे पुत्र आणि एकमेकांचे भाऊ असणारे राम व लक्ष्मण; जे सर्व प्राणिमात्रांना शरण देणारे आणि सर्व धनुर्धाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ आहेत, ते रघुकुलातील शूरवीर आमचे रक्षण करोत.
- श्लोक २०-२१: आत्तसज्जधनुषा विषुस्पृशा... राम: पातु सलक्ष्मण: ॥
- मराठी अर्थ: ज्यांनी हातात धनुष्यबाण सज्ज ठेवले आहेत आणि पाठीवर अक्षय बाणांचा भाता बांधला आहे, असे राम आणि लक्ष्मण माझ्या रक्षणासाठी माझ्या वाटेवर नेहमी माझ्या पुढे चालोत. नेहमी सज्ज असणारे, कवच घातलेले, हातात तलवार आणि धनुष्यबाण घेतलेले तरुण श्रीराम लक्ष्मणासह आमच्या सर्व मनोकामनांचे रक्षण करोत.
- श्लोक २२-२३-२४: रामो दाशरथि: शूरो... संप्राप्नोति न संशय: ॥
- मराठी अर्थ: राम, दाशरथी, शूर, लक्ष्मणानुचर, बली, काकुत्स्थ, पूर्णपुरुष, कौसल्येय, रघुत्तम, वेदान्तवेद्य, यज्ञेश, पुराणपुरुषोत्तम, जानकीवल्लभ, श्रीमान आणि अप्रमेयपराक्रम—या पवित्र नावांचा जो भक्त श्रद्धेने रोज जप करतो, त्याला अश्वमेध यज्ञापेक्षाही जास्त पुण्य मिळते, यात शंका नाही.
- श्लोक २५: रामं दूर्वादलश्यामं पद्माक्षं पीतवाससम् । स्तुवन्ति नामभिर्दिव्यैर्न ते संसारिणो नर: ॥
- मराठी अर्थ: दूर्वांसारखे श्यामल वर्ण असणारे, कमळासारखे डोळे असणारे आणि पिवळे वस्त्र परिधान करणाऱ्या श्रीरामाची जे लोक या दिव्य नावांनी स्तुती करतात, ते संसाराच्या जन्म-मरणाच्या फेऱ्यात अडकत नाहीत (मुक्त होतात).
🙏 आत्मसमर्पण आणि नमन (श्लोक २६ ते ३८)
- श्लोक २६: रामं लक्ष्मण-पूर्वजं रघुवरं... रावणारिम् ॥
- मराठी अर्थ: लक्ष्मणाचे मोठे बंधू, रघुकुलात श्रेष्ठ, सीतामातेचे पती, अत्यंत सुंदर, करुणेचे सागर, गुणांचे भांडार, ब्राह्मणांचे (विद्वानांचे) प्रिय, धार्मिक, राजांचे राजा, सत्यवचनी, दशरथाचे पुत्र, शामल वर्ण आणि शांत मूर्ती असणारे, तसेच रावणाचे शत्रू (रावणारि) आणि जगाला आनंद देणाऱ्या राघवाला मी वंदन करतो.
- श्लोक २७: रामाय रामभद्राय रामचंद्राय वेधसे । रघुनाथाय नाथाय सीताया: पतये नम: ॥
- मराठी अर्थ: राम, रामभद्र, रामचंद्र, सृष्टीचे विधाते, रघुनाथ, सर्वांचे स्वामी आणि सीतामातेचे पती असणाऱ्या श्रीरामाला माझा नमस्कार असो.
- श्लोक २८: श्रीराम राम रघुनन्दन राम राम... शरणं भव राम राम ॥
- मराठी अर्थ: हे श्रीराम, हे रघुनंदन, हे भरताचे मोठे बंधू (भरताग्रज), युद्धाच्या भूमीवर कठोर पराक्रम गाजवणारे (रणकर्कश) श्रीरामा, मला तुमच्या चरणी शरण घ्या.
- श्लोक २९: श्रीरामचन्द्रचरणौ मनसा स्मरामि... शरणं प्रपद्ये ॥
- मराठी अर्थ: मी मनापासून श्रीरामचंद्रांच्या चरणांचे स्मरण करतो, वाणीने त्यांच्या चरणांचे गुणगान गातो, डोक्याने त्यांच्या चरणांना वंदन करतो आणि त्यांच्या चरणांना शरण जातो.
- श्लोक ३०: माता रामो मत्पिता रामचन्द्र: ... नान्यं जाने नैव जाने न जाने ॥
- मराठी अर्थ: रामचिटणीस माझी माता आहेत, रामचिटणीस माझे पिता आहेत, राम माझे स्वामी आहेत आणि रामच माझे मित्र आहेत. माझे जे काही आहे ते सर्व काही दयाळू रामचंद्रच आहेत, त्यांच्याशिवाय मी दुसऱ्या कोणालाही जाणत नाही, जाणत नाही!
- श्लोक ३१: दक्षिणे लक्ष्मणो यस्य वामे च जनकात्मजा । पुरतो मारुतिर्यस्य तं वन्दे रघुनंदनम् ॥
- मराठी अर्थ: ज्यांच्या उजव्या बाजूला लक्ष्मण, डाव्या बाजूला जनकाची कन्या (सीतामाता) आणि समोर मारुती (हनुमान) सेवा करत उभे आहेत, अशा रघुनंदन श्रीरामाला मी वंदन करतो.
- श्लोक ३२-३३: लोकाभिरामं रणरङ्गधीरं... श्रीरामदूतं शरणं प्रपद्ये ॥
- मराठी अर्थ: संपूर्ण जगाला प्रिय असणारे, युद्धाच्या मैदानावर धीर धरणारे, कमळासारखे डोळे असणारे, रघुवंशाचे स्वामी आणि करुणेचे सागर असणाऱ्या श्रीरामचंद्रांना मी शरण जातो. तसेच, मनासारखा वेग असणारे, वायू समान वेगवान, इंद्रियांवर विजय मिळवलेले, बुद्धिवंतांमध्ये श्रेष्ठ आणि वानरसेनेचे मुख्य असणाऱ्या श्रीरामाचे दूत हनुमंताला मी शरण जातो.
- श्लोक ३४-३५-३६: कूजन्तं राम-रामेति... रामरामेति गर्जनम् ॥
- मराठी अर्थ: कवितारूपी फांदीवर बसून 'राम राम' असे मधुर अक्षर गाणाऱ्या वाल्मिकीरूपी कोकिळेला मी वंदन करतो. सर्व संकटांचे हरण करणाऱ्या, सर्व संपत्ती आणि सुख देणाऱ्या श्रीरामाला मी पुन्हा पुन्हा नमन करतो. रामनामाची गर्जना संसाराच्या दुःखांचे बी भर्जून (नष्ट) टाकते, सुख-समृद्धी मिळवून देते आणि यमदूतांना दूर पळवून लावते.
- श्लोक ३७: रामो राजमणि: सदा विजयते... भो राम मामुद्धर ॥
- मराठी अर्थ: राजांमध्ये श्रेष्ठ असणारे श्रीराम नेहमी विजयी होतात, मी लक्ष्मीपती रामाचे भजन करतो. ज्यांनी राक्षसांच्या सेनेचा नाश केला त्या रामाला माझा नमस्कार असो. रामापेक्षा श्रेष्ठ कोणीही नाही, मी रामाचा दास आहे. माझे चित्त नेहमी रामाच्या चरणी लीन राहो, हे रामा, माझा उद्धार कर!
- श्लोक ३८: राम रामेति रामेति रमे रामे मनोरमे । सहस्रनाम तत्तुल्यं रामनाम वरानने ॥
- मराठी अर्थ: (भगवान शिव पार्वतीला म्हणतात) हे सुमुखि (वरानने)! मी नेहमी 'राम राम राम' या नामस्मरणात रममाण होतो. राम हे एकच नाव विष्णूच्या 'सहस्रनामाच्या' (१००० नावांच्या) बरोबरीचे आहे.
॥ श्री सीतारामचंद्रार्पणमस्तु ॥
(हे स्तोत्र श्री सीतारामचंद्रांच्या चरणी अर्पण असो.)