माझा महाराष्ट्र

महाराष्ट्राची भौगोलिक व प्रशासकीय रचना (Administrative Structure)

महाराष्ट्राचा कारभार व्यवस्थित चालावा म्हणून राज्याची वेगवेगळ्या विभागांत विभागणी करण्यात आली आहे:

स्थापना दिन: १ मे १९६० (मुंबईसह संयुक्त महाराष्ट्र)
राजधानी: मुंबई (भारताची आर्थिक राजधानी)
उपराजधानी: नागपूर (हिवाळी अधिवेशन येथे भरते)
एकूण जिल्हे: ३६
एकूण प्रशासकीय विभाग (Divisions): ६ (कोकण, पुणे, नाशिक, छत्रपती संभाजीनगर, अमरावती आणि नागपूर)
एकूण प्रादेशिक विभाग (Regions): ५ (कोकण, पश्चिम महाराष्ट्र, खान्देश/उत्तर महाराष्ट्र, मराठवाडा आणि विदर्भ)

आपल्या राज्याची अधिकृत ओळख सांगणारी काही नैसर्गिक मानचिन्हे खालीलप्रमाणे आहेत:

राज्यप्राणी: शेकरू (Giant Squirrel) - ही मोठी खार प्रामुख्याने भीमाशंकरच्या जंगलात सापडते.
राज्यपक्षी: हरियाल (Yellow-footed Green Pigeon) - हा सुंदर हिरव्या रंगाचा कबुतर वर्गातील पक्षी आहे, जो कधीही जमिनीवर पाय ठेवत नाही अशी मान्यता आहे.
राज्यफूल: ताम्हण / जारूळ (Pride of India) - जांभळ्या रंगाचे अत्यंत सुंदर फूल.
राज्यवृक्ष: आंबा (Mango Tree)
राज्यगीत: 'जय जय महाराष्ट्र माझा, गर्जा महाराष्ट्र माझा' (लेखक: कवी राजा बढे)
राज्यपाणी प्राणी (State Aquatic Animal): पाखरू मासा (Butterfly Fish / Silver Pomfret)

सह्याद्री पर्वत (पश्चिम घाट): महाराष्ट्राचा कणा म्हणजेच 'सह्याद्री'. याच पर्वतरांगांमध्ये महाराष्ट्रातील सर्वात उंच शिखर 'कळसूबाई' (उंची: १६४६ मीटर, जिल्हा: अहमदनगर) वसलेले आहे.
गोदावरी नदी: ही महाराष्ट्राची आणि दक्षिण भारताची सर्वात लांब नदी आहे. तिचा उगम त्र्यंबकेश्वर (नाशिक) येथे होतो. हिला 'दक्षिणेची गंगा' असेही म्हणतात.
इतर प्रमुख नद्या: कृष्णा, कोयना (ज्याला महाराष्ट्राची भाग्यलक्ष्मी म्हणतात), तापी, भीमा आणि वैनगंगा.

देशाचे आर्थिक इंजिन: भारताच्या एकूण जीडीपीमध्ये (GDP) महाराष्ट्र सर्वाधिक योगदान देणारे राज्य आहे.
औद्योगिक पट्टे: मुंबई-पुणे एक्सप्रेसवे, नाशिक, नागपूर आणि औरंगाबाद (छत्रपती संभाजीनगर) हे देशातील सर्वात मोठे औद्योगिक आणि आयटी (IT) हब आहेत.
सांस्कृतिक पर्यटन: अजिंठा-वेरूळची जागतिक वारसा लाभलेली लेणी, ३५० हून अधिक गडकिल्ले आणि पंढरपूर, शिर्डी, अष्टविनायक यांसारखी पवित्र धार्मिक स्थळे महाराष्ट्रात आहेत.